(8 ก.ย.) สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยได้แสดงจุดยืนเกี่ยวกับการพัฒนา AI สำหรับภาษามือไทย โดยต้องตระหนักถึงศักยภาพของเทคโนโลยีนี้ในการส่งเสริมการเข้าถึงข้อมูลและการสื่อสารสำหรับคนหูหนวก อย่างไรก็ตาม ทางสมาคมยังมีความกังวลเกี่ยวกับการออกแบบ AI ที่ไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์และวัฒนธรรมของภาษามือไทย รวมถึงการขาดการมีส่วนร่วมจากผู้ใช้งานจริง
สมาคมฯ เน้นย้ำว่าการพัฒนา AI ควรอยู่ภายใต้หลักการ "ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง" โดยให้ความสำคัญกับการปรึกษาหารือและความร่วมมือกับสมาคมในทุกขั้นตอน เพื่อป้องกันการบิดเบือนภาษามือไทยและรับรองว่า AI จะได้รับการพัฒนาอย่างมีจริยธรรม ท้ายที่สุด สมาคมฯ ปรารถนาให้ภาษามือไทยได้รับการยอมรับในฐานะภาษาที่มีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกับภาษาอื่นๆ ในสังคม
โดยแถลงจากสมาคมมีเนื้อหาดังนี้
สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย ขอแสดงจุดยืนเกี่ยวกับการพัฒนาและการใช้ปัญญาประดิษฐ์
(Artificial Intelligence: AI) ที่เกี่ยวข้องกับ “ภาษามือไทย” ซึ่งเป็นภาษาของชุมชนคนหูหนวกในประเทศไทยสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยเห็นว่าปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ (AI) เป็นเทคโนโลยีที่มีศักยภาพในการส่งเสริมการเข้าถึงข้อมูล การสื่อสาร และการศึกษาแก่คนหูหนวกไทยและผู้ใช้ภาษามือไทย หากได้รับการออกแบบและใช้งานอย่างเหมาะสม โดยคํานึงถึงความถูกต้องทางภาษามือไทย วัฒนธรรมคนหูหนวกไทย และสิทธิของผู้ใช้ภาษามือไทย
อย่างไรก็ตาม สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยยังพบข้อกังวลสําคัญ ได้แก่ การพัฒนาโมเดล AI แปลภาษามือไทย และการพัฒนาอวตาร Avatar ภาษามือไทย ที่ยังไม่สะท้อนโครงสร้างและไวยากรณ์ของภาษามือไทยอย่างแท้จริง การไม่มีส่วนร่วมของคนหูหนวกไทยหรือผู้ใช้ภาษามือไทยในการออกแบบและทดสอบระบบ AI ความเสี่ยงในการใช้AI ภาษามือไทยโดยไม่ผ่านมาตรฐานคุณภาพ การใช้ข้อมูลจากภาษามือไทยโดยไม่เคารพสิทธิในวัฒนธรรมและทรัพย์สินทางภาษามือไทย
ดังนั้น สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย ขอแสดงจุดยืน ดังนี้
1. ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ด้านภาษามือไทยควรพัฒนาภายใต้หลักการ “ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” โดยเน้นการส่งเสริมสิทธิและความเท่าเทียมของคนหูหนวกไทยและผู้ใช้ภาษามือไทย
2. ภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรที่เกี่ยวข้องในการพัฒนา AI ต้องปรึกษาและทําความร่วมมือกับสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย เพื่อให้แนวทางการเผยแพร่และควบคุมภาษามือไทยไม่ถูกบิดเบือน
3. คนหูหนวกไทยในฐานะผู้ใช้ภาษามือไทยต้องมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนของการพัฒนา AI ตั้งแต่การออกแบบ การเก็บข้อมูล การทดสอบ ไปจนถึงการใช้งานจริง รวมถึงการได้รับค่าตอบแทนความรู้ความเชี่ยวชาญเช่นเดียวกับผู้ร่วมงานอื่นๆ
4. ภาษามือไทยไม่ใช่เพียงการแปลภาษาพูดเป็นภาพภาษามือ แต่เป็นภาษามือไทยที่มีไวยากรณ์วัฒนธรรม และบริบทเฉพาะ ซึ่ง AI ต้องเคารพและเข้าใจอย่างลึกซึ้ง
5. รัฐบาลและภาคเอกชนร่วมกับสมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทยร่วมจัดให้มีมาตรฐานจริยธรรมและข้อกํากับ การใช้AI ที่เกี่ยวข้องกับภาษามือไทย เพื่อปกป้องสิทธิของกลุ่มผู้ใช้ภาษามือไทย
สมาคมฯ เชื่อว่า หากพัฒนา AI โดยเคารพความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรม ภาษามือไทยจะไม่ถูกลดทอนหรือทําให้กลายเป็นเพียง “เครื่องมือแปล” แต่จะได้รับการยอมรับในฐานะ “ภาษาแห่งศักดิ์ศรี” ที่เท่าเทียมกับภาษาอื่น ๆ ในสังคม ด้วยความมุ่งมั่นในการสร้างสังคมที่เข้าถึงได้สําหรับทุกคน
สมาคมคนหูหนวกแห่งประเทศไทย
